«Κάντε με Σουλτάνο»: Το τουρκικό δημοψήφισμα

Προεδρική Δημοκρατία θα είναι το πολίτευμα της Τουρκίας αν εγκριθούν οι μεταρρυθμίσεις που ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και η κυβέρνησή του θέτουν προς ψήφιση στις 16 Απριλίου 2017. Το δημοψήφισμα είναι δεσμευτικό για την κυβέρνηση και ο Ερντογάν επιδιώκει μέσα από αυτό να αποκτήσει τα κλειδιά όλων των εξουσιών του κράτους.

Στις 10 Δεκεμβρίου υποβλήθηκε στην προεδρία της τουρκικής εθνοσυνέλευσης, με τις υπογραφές 316 βουλευτών του κυβερνώντος κόμματος (ΑΚΡ), η πρόταση για τις αλλαγές  στο Σύνταγμα και στις 21 Ιανουαρίου ολοκληρώθηκε και η δεύτερη ψηφοφορία. Το Κοινοβούλιο έδωσε την έγκρισή του για τις αλλαγές με 339 ψήφους υπέρ, 9 περισσότερες από την πλειοψηφία των 3/5 που απαιτούνταν. Ο λόγος πλέον περνάει στον τουρκικό λαό με την αναμέτρηση να μη φαίνεται τόσο εύκολη όσο θα πίστευε κανείς στην αρχή. Τελευταίες μετρήσεις δείχνουν ότι η κοινή γνώμη είναι διχασμένη και η διαφορά μεταξύ του «Ναι» και του «Όχι» οριακή.

 

«Σουλτανοποίηση» του Προέδρου

Αν υπερψηφιστούν οι προτάσεις, καταργείται η θέση του πρωθυπουργού και δημιουργούνται θέσεις αντιπροέδρων οι οποίοι θα διορίζονται από τον Πρόεδρο, όπως και οι υπουργοί, ενώ σε αυτόν θα περάσουν και οι αρμοδιότητες της αποστολής των εκπροσώπων της χώρας στο εξωτερικό και της υποδοχής των ξένων εκπροσώπων στην Τουρκία. Ωστόσο, Υπουργικό Συμβούλιο δεν θα υπάρχει. Τις αρμοδιότητες της εκτελεστικής εξουσίας θα τις ασκεί ο Πρόεδρος με βάση το Σύνταγμα.

Ο αριθμός των βουλευτών θα αυξηθεί από 550 σε 600. Το δικαίωμα του εκλέγεσθαι θα μειωθεί από την ηλικία των 25 στην ηλικία των 18, ενώ δεν θα επιτρέπεται η υποβολή υποψηφιότητας όσων έχουν σχέση με τον στρατό. Οι εκλογές, τόσο οι βουλευτικές όσο και οι προεδρικές, δεν θα γίνονται πλέον κάθε τέσσερα χρόνια, αλλά κάθε πέντε. Μάλιστα προβλέπεται να στήνονται κάλπες την ίδια μέρα και για τις δύο αναμετρήσεις. Εάν στις προεδρικές εκλογές δεν επιτυγχάνεται εκλογή από τον πρώτο γύρο, προβλέπεται η διεξαγωγή και δεύτερου.

Για να εκλεγεί κάποιος Πρόεδρος θα πρέπει να είναι 40 ετών, να έχει σπουδές ανώτατης εκπαίδευσης, να είναι τούρκος πολίτης και να εκλέγεται απευθείας από τον λαό. Η θητεία του θα είναι πενταετής και θα έχει δικαίωμα εκλογής για δύο θητείες. Όσον αφορά το ποιος μπορεί να προταθεί για το συγκεκριμένο αξίωμα, θα αλλάξει το ισχύον καθεστώς, σύμφωνα με το οποίο για να υποδείξουν κοινό υποψήφιο τα πολιτικά κόμματα πρέπει να ξεπερνούν το 10%. Πλέον, ένα κόμμα που έχει δύναμη από 5% και πάνω θα μπορεί να υποδείξει υποψήφιο.

Σε ό,τι αφορά τις εξουσίες, ο Πρόεδρος πλέον θα έχει αρμοδιότητες εκτελεστικής εξουσίας αλλά και την ευθύνη για την εφαρμογή του συντάγματος και τη λειτουργία των θεσμών του κράτους. Βασικό σημείο της μεταρρύθμισης είναι η απεμπόληση της δυνατότητας των βουλευτών να πραγματοποιούν επερωτήσεις στον Πρόεδρο και να ελέγχουν το έργο του. Πλέον, μόνο εάν ο ίδιος το θεωρήσει αναγκαίο θα κάνει ομιλία στη Βουλή την πρώτη μέρα του νομοθετικού έτους. Απαντώντας στις κριτικές για το ζήτημα του ελέγχου του Κοινοβουλίου, η πλευρά του Ερντογάν έχει απαντήσει πως… δεν είναι απαραίτητο η Βουλή να ελέγχει τον Πρόεδρο καθώς αυτός παίρνει την εξουσία του απευθείας από τον λαό.

Ο Πρόεδρος θα μπορεί να κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης που δεν θα ξεπερνά τους έξι μήνες σε ολόκληρη τη χώρα ή σε μια περιοχή εάν υφίσταται κίνδυνος για επιδημία, οικονομική ύφεση, κατάσταση πολέμου, επιστράτευση, βίαια γεγονότα.

Ακόμη, οι μεταρρυθμίσεις θα επιτρέπουν στον Πρόεδρο να λειτουργεί και ως αρχηγός του κόμματός του, κάτι που δεν συμβαίνει σήμερα. Αυτό σημαίνει ότι εκείνος θα ορίζει τις υποψηφιότητες από το κόμμα του για τις κοινοβουλευτικές εκλογές, κάτι που θα οδηγήσει στον πλήρη έλεγχο του Κοινοβουλίου και της ατζέντας του.

Η Βουλή θα είναι μεν αρμόδια για τη νομοθέτηση, την τροποποίηση ή την κατάργηση ενός νόμου, τη συζήτηση και την έγκριση του Προϋπολογισμού, τη λήψη απόφασης για τύπωμα χρήματος και κήρυξη πολέμου, την έγκριση διεθνών συμφωνιών, την απόφαση για αμνηστία κτλ., ο Πρόεδρος όμως θα μπορεί να επιστρέφει τους νόμους της και στην περίπτωση που θεωρεί ότι αντιβαίνουν το Σύνταγμα να προσφεύγει στο Συνταγματικό Δικαστήριο. Έτσι κι αλλιώς, στις νέες εξουσίες του Προέδρου θα συμπεριλαμβάνεται πλέον και η διάλυση της Βουλής.

Επίσης, θα είναι υπεύθυνος για τον καθορισμό της πολιτικής εθνικής ασφάλειας και θα είναι επιφορτισμένος με τη λήψη των αναγκαίων μέτρων. Πλέον στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας δεν θα συμμετέχει ο αρχηγός της Στρατοχωροφυλακής.

Αν προκύψει ισχυρισμός ότι ο Πρόεδρος διέπραξε αδίκημα, η Βουλή θα μπορεί να ζητήσει την έναρξη έρευνας εναντίον του, αλλά με υπογραφές 301 βουλευτών. Εντός ενός μήνα η Βουλή με μυστική ψηφοφορία θα μπορεί να αποφασίσει τη σύσταση εξεταστικής επιτροπής αν υπερψηφίσουν την πρόταση 360 βουλευτές, και μια επιτροπή 15 μελών της Βουλής, που θα αποτελείται από όλα τα κόμματα που εκπροσωπούνται, θα προχωρά στην έρευνα. Πρακτικά, αυτό καθιστά αδύνατη οποιαδήποτε έρευνα εναντίον του Προέδρου αν το κόμμα του είναι αυτό που έχει την πλειοψηφία στη Βουλή.

 

Έλεγχος του Δικαστικού Σώματος

Σημαντική και η αλλαγή στο Δικαστικό Σώμα, καθώς πλέον τα μέλη του Ανώτατου Συμβουλίου Δικαστών και Εισαγγελέων θα διορίζονται από τον Πρόεδρο και τη Βουλή, ενώ ο γενικός γραμματέας του Υπουργείου Δικαιοσύνης θα είναι μόνιμο μέλος του. Ακόμη θα καταργηθούν τα στρατιωτικά δικαστήρια, εκτός από τα πειθαρχικά. Έτσι, ουσιαστικά μεταφέρεται και ο πλήρης έλεγχος της δικαστικής εξουσίας στον Πρόεδρο, ο οποίος έτσι όντως αρχίζει να αποκτά εξουσίες… σουλτάνου.

Αν ο τουρκικός λαός εγκρίνει το σχέδιο που τίθεται προς ψήφιση, οι επόμενες εκλογές θα πραγματοποιηθούν στις 3 Νοεμβρίου του 2019 και μέχρι τότε οι βουλευτές και ο Πρόεδρος θα συνεχίσουν να ασκούν τα καθήκοντά τους.

 

Απαγορεύεται το «Όχι»

Στην καμπάνια του «Ναι», εκτός από το κυβερνών AKP (Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης) του Ερντογάν, συμμετέχει και το Κόμμα των Εθνικιστών (MHP). Καθοριστική πάντως αναμένεται να είναι και η κουρδικήψήφος, με το φιλοκουρδικό HDP (Κόμμα Δημοκρατίας των Λαών) να έχει ταχθεί ξεκάθαρα με το «Όχι». Ο βουλευτής του HDP Αχμέτ Γιλντιρίμ έχει προαναγγείλει, μάλιστα, πως οι ψηφοφόροι του κόμματός του προτίθενται να προσέλθουν μαζικά στις κάλπες.

Βέβαια, αν κάποιος θεωρεί πως οι Τούρκοι θα ψηφίσουν έχοντας ελεύθερα διαμορφώσει σφαιρική άποψη και αφού θα έχουν διεξαχθεί απρόσκοπτα οι δημόσιες συζητήσεις για τις αλλαγές, ίσως πρέπει να το ξανασκεφτεί.

Τον περασμένο μήνα απολύθηκαν από τα Μέσα στα οποία εργάζονταν δύο δημοσιογράφοι που τάχθηκαν υπέρ του «Όχι» στο δημοψήφισμα. O ένας ήταν ο Ιρφάν Ντεμιρτσί, πρώην  παρουσιαστής του τηλεοπτικού σταθμού Kanal D, και ο άλλος ήταν ο Χακάν Τσελένκ, ο οποίος εργαζόταν στην εφημερίδα Posta Hakan. Φυσικά προηγήθηκε το κλείσιμο με προεδρικά διατάγματα αρκετών ΜΜΕ που ήταν αντίθετα στις πολιτικές του τούρκου προέδρου, ανάμεσά τους ο φιλοκουρδικός σταθμός IMC TV, το πρακτορείο ειδήσεων Cihan και η εφημερίδα Taraf. Όπως μεταφέρουν τούρκοι δημοσιογράφοι, καθημερινά στα γραφεία των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης φτάνουν δικαστικές αποφάσεις που ζητούν την απόσυρση συγκεκριμένων ειδήσεων. Αν τα ΜΜΕ δεν συμμορφωθούν, οδηγούνται σε κλείσιμο.

Αν αναζητάτε κάτι πιο χαρακτηριστικό της παράνοιας που επικρατεί στη χώρα, αυτό είναι σίγουρα η απόσυρση φυλλαδίων και αφισών του Υπουργείου Υγείας που με μεγάλα γράμματα έγραφαν «Όχι». Τα φυλλάδια καλούσαν τους πολίτες να πουν «Όχι στο κάπνισμα», ωστόσο, όπως είπε κυβερνητικός βουλευτής, αποσύρθηκαν για να μη γίνει παραλληλισμός με το «Όχι» στο νέο Σύνταγμα.

About REPORT (39 Articles)
Μηνιαίο περιοδικό έρευνας
Αρέσει σε %d bloggers: