Όμιλος Μπόμπολα: Οι εργολάβοι των ΜΜΕ

Η κατσίκα του γείτονα ψυχορραγεί, αλλά και η δική του δεν φαίνεται να γλιτώνει... Το παλιό ανέκδοτο θυμίζουν οι εξελίξεις στον χώρο των παραδοσιακών μέσων ενημέρωσης με τον όμιλο Μπόμπολα να έχει δεχθεί την περασμένη εβδομάδα το πλήγμα μιας 48ωρης απεργίας αφού κατάφερε να το αποφύγει τον περασμένο Δεκέμβριο, όταν ξεκίνησαν οι κινητοποιήσεις που οδήγησαν τον ΔΟΛ σε διαδικασίες εκκαθάρισης.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: EUROKINISSI -ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ

Οι κοινωνικοί αυτοματισμοί φαίνεται πως λειτουργούν ακόμη και στα ανώτατα κλιμάκια  της ελληνικής επιχειρηματικής ελίτ. Η οικογένεια Μπόμπολα έφτασε αισίως να κλαίει για την… κατσίκα της, αφού κατάφερε επί δεκαετίες ολόκληρες με τη βοήθειά της να αρμέγει τις παχιές αγελάδες των δημοσίων έργων και προμηθειών. Κατέληξε σε αυτό το σημείο μετά από αλλαγές πορείας που την έφεραν να αλλάζει συμμάχους και αντιπάλους και αφού προσπάθησε το τελευταίο  διάστημα να βρει την άκρη της και με το νέο μιντιακό τοπίο που επιχειρεί να εγκαθιδρύσει η κυβέρνηση Τσίπρα.

Οι προσπάθειες αυτές ξεκίνησαν πολύ νωρίς, αν σκεφτεί κανείς ότι μιλάμε για έναν επιχειρηματικό όμιλο που συνεργάστηκε στενότατα με τα πολιτικά συστήματα που αποκαθήλωσε ο ΣΥΡΙΖΑ για να αναρριχηθεί στην εξουσία. Χαρακτηριστική ήταν η αίσθηση που προκάλεσε στη δημοσιογραφική πιάτσα η «αιφνιδιαστική» απόφαση της διοίκησης να τοποθετήσει ως διευθυντή του Έθνους τον Μπάμπη Παπαδάκη τον Δεκέμβριο του 2014, όταν δηλαδή είχε φανεί ξεκάθαρα πως η κυβέρνηση Σαμαρά μετρούσε μέρες και η «ελπίδα» του ΣΥΡΙΖΑ επέλαυνε. Αρκετά αργότερα, με αφορμή και τα αλήστου μνήμης ρεπορτάζ για τις «γάτες των Ιμαλαΐων» στο Βήμα, γράφτηκαν διάφορα για τις επαφές που είχε ο Φώτης Μπόμπολας με τον Αλέξη Τσίπρα και τα στελέχη που ο δεύτερος προωθούσε προκειμένου να εξασφαλιστούν συμμαχίες στα μέσα ενημέρωσης προς αμοιβαίο όφελος. Ομως, Μπόμπολας δεν σημαίνει μόνον εφημερίδα Έθνος – και εδώ τα πράγματα περιπλάκησαν επαρκώς στη συνέχεια…

 

Ένα πολύπλοκο εταιρικό τοπίο

Για τον πολύ κόσμο το όνομα Μπόμπολας, εκτός από τις «εθνικές εργολαβίες», είναι συνδεδεμένο με το Mega Channel, τον τηλεοπτικό σταθμό που εγκαινίασε την εποχή της ιδιωτικής τηλεόρασης, κυριάρχησε επί 25 χρόνια στις ακροαματικότητες και τη διάχυση κοινωνικών προτύπων και απέδωσε σημαντικά κέρδη στους μετόχους του πριν ξεκινήσει το 2009 να συσσωρεύει ζημίες και να καταλήξει στην πτώχευση. Ένας από τους βασικούς μετόχους του Mega είναι η εταιρεία Πήγασος, μητρική του ομίλου Μπόμπολα. Η κατάθεση του διευθύνοντος συμβούλου της Πήγασος, Φώτη Μπόμπολα, έδωσε την ευκαιρία να γίνουν γνωστά ορισμένα στοιχεία για τον τρόπο λειτουργίας και δανεισμού των εκδοτικών ομίλων. Κυρίως, όμως, διαμόρφωσε τις συνθήκες ώστε η οικογένεια Μπόμπολα να δώσει δείγμα γραφής και συμμόρφωσης στα νέα δεδομένα, με προφανή στόχο να επιδιώξει ευνοϊκή μεταχείριση στις νέες πολιτικές ισορροπίες. Πριν θυμίσουμε, όμως, τι διεμήφθη σε εκείνη την κατάθεση, ας επιχειρήσουμε μια περιήγηση στο πολύπλοκο εταιρικό τοπίο του ομίλου Μπόμπολα.

Όπως κατέθεσε ο Φώτης Μπόμπολας, το Mega Channel στο ξεκίνημά του το 1989 είχε ως πέντε μετόχους γνωστούς εκδοτικούς οίκους εκείνης της εποχής, τον Δημοσιογραφικό Οργανισμό Λαμπράκη, τον όμιλο Μπόμπολα (Πήγασος), τον όμιλο Βαρδινογιάννη μέσω της Γενικής Εκδοτικής που είχε επανεκδώσει τη Μεσημβρινή, τον Χ. Τεγόπουλο της τότε Ελευθεροτυπίας, και τον Αρ. Αλαφούζο που είχε αναλάβει την Καθημερινή μετά την περιπέτειά της με τον Γ. Κοσκωτά.

 

Ο Φ. Μπόμπολας φρόντισε με τα λεγόμενά του να σχολιάσει εμμέσως τους πρώην και νυν συνεταίρους του. Επεσήμανε, για παράδειγμα, ότι η οικογένεια Αλαφούζου εγκατέλειψε τη σύμπραξη προκειμένου να ιδρύσει τον ΣΚΑΪ αφού προηγουμένως, στη δική του κατάθεση, ο Γιάννης Αλαφούζος είχε μιλήσει για προνομιακή μεταχείριση του Μπόμπολα από τις τράπεζες. Τόνισε με διάφορους τρόπους ότι η οικογένεια Μπόμπολα στοχοποιήθηκε ως διαπλεκόμενη, επειδή εμφανίζεται δημοσίως στις επιχειρήσεις, είτε του Tύπου είτε των Δημοσίων Εργων (μέσω των εταιρειών Άκτωρ και Ελλάκτωρ αργότερα), ενώ άλλοι προτιμούν να «κρύβονται» πίσω από εταιρικά σχήματα. Απαντώντας σε ερωτήσεις που του τέθηκαν, ο κ. Μπόμπολας είπε ευθέως ότι οι 17 εταιρείες με έδρα το εξωτερικό που εμφανίζονται με μικρά μερίδια στο μετοχικό σχήμα του Mega Channel ανήκουν στον όμιλο Βαρδινογιάννη.

Για τον συνεταίρο του τον ΔΟΛ, ο κ. Μπόμπολας δεν παρέλειψε να τονίσει με σχετική πικρία πως εκείνος είχε τότε καταφέρει να πάρει ρύθμιση για τα τραπεζικά του δάνεια, ενώ ο ίδιος δεν είχε πετύχει κάτι ανάλογο για τον Πήγασο που περίμενε (και ακόμη περιμένει) ρύθμιση.

«Κάρφωσε» επίσης αμφοτέρους τους εναπομείναντες δύο συνεταίρους του λέγοντας εμμέσως ότι φταίνε εκείνοι για την κατάρρευση του Mega διότι δεν δέχτηκαν να συμβάλουν οικονομικά στη διάσωσή του, ενώ ο ίδιος είχε λάβει τις αποφάσεις του. Πρόσθεσε με νόημα ότι αυτή τους η άρνηση μπορεί να σχετίζεται με τις δραστηριότητες και τα συμφέροντα που έχουν σε ομοειδείς επιχειρήσεις. Το μόνο που δεν είπε ήταν ότι εκείνοι και μόνον εκείνοι είχαν την ευθύνη για τον αμείλικτο πόλεμο που είχε εξαπολύσει τα προηγούμενα χρόνια το Mega υπέρ των τότε μνημονίων και των κυβερνήσεων που τα στήριζαν αφενός και εναντίον του ΣΥΡΙΖΑ που πλησίαζε στην εξουσία.

Πριν περάσουν λίγοι μήνες, πάντως, ο ΔΟΛ είχε βρεθεί στη μοίρα του Mega Channel, χωρίς να μπορεί να ανταποκριθεί  στις δανειακές του υποχρεώσεις, ανοιχτός απέναντι στις τράπεζες που μπλόκαραν τους λογαριασμούς του και ανέλαβαν την εκκαθάρισή του και μάλιστα εν λειτουργία. Εκείνος όμως γιατί δεν είχε καταφέρει τότε (ούτε και τώρα) να ρυθμίσει τις δανειακές του υποχρεώσεις ώστε να εξασφαλίσει χρηματοροές για να μπορεί να ανταποκρίνεται στις πληρωμές των προμηθευτών και των εργαζομένων που κατέβηκαν σε 48ωρη απεργία για πρώτη φορά την περασμένη εβδομάδα; Μεταξύ άλλων, ο Φ. Μπόμπολας μίλησε τον περασμένο Αύγουστο για την κρίση που επικρατεί στον χώρο της έντυπης ενημέρωσης και οδηγεί σε συρρίκνωση τα έσοδα. Ανέφερε ότι ο συνολικός ετήσιος τζίρος του ομίλου Πήγασος το 2010 ήταν 162 εκατ. ευρώ, έπεσε τον επόμενο χρόνο στα 111 εκατ., στα 92 εκατ. το 2012 και από εκεί μετά στα 80 εκατ., στα 58 το 2014 και στα 33 εκατ. το 2015. Στο ίδιο διάστημα, οι εισπράξεις από τις διαφημίσεις έπεσαν κατά 75%.

 

Δάνεια κι άλλα δάνεια

Παραδέχθηκε ότι οι τράπεζες τα προηγούμενα χρόνια χορηγούσαν αφειδώς και χωρίς καλύψεις ή εγγυήσεις δάνεια και κεφάλαια κίνησης. Ο δανεισμός αυτός, κατά τα λεγόμενά του, ήταν 10 εκατ. ευρώ το 2002, ανέβηκε το 2003 στα 25 εκατ. και είχε φτάσει τα 173 εκατ. στην έναρξη της κρίσης το 2009.

Κάπου εκεί ξεκίνησε η δυσκολία στην εξυπηρέτηση των δανείων. Το 2012 ο όμιλος Μπόμπολα επεδίωξε να εκδώσει κοινοπρακτικό ομολογιακό δάνειο με τις τράπεζες που τον είχαν δανείσει χωρίς καλύψεις, δηλαδή την Εθνική, την Πειραιώς και την Alpha. Και πέτυχε να το υπογράψει το 2014 για να καλύψει ανεξόφλητες υποχρεώσεις 69 εκατ. ευρώ παίρνοντας και «ζεστό» κεφάλαιο κίνησης ακόμη 11 εκατ. ευρώ. Πρόσθεσε, όμως, με κάποιο παράπονο, ότι το ομολογιακό δάνειο αυτό δεν εκταμιεύτηκε παρά το 2016 όταν δηλαδή ο ΣΥΡΙΖΑ είχε έρθει στην εξουσία με την επισήμανση ότι και αυτό το δάνειο μπήκε αμέσως σε καθεστώς «παγώματος» (standstill) προκειμένου να επιτευχθεί ρύθμιση. Αυτό το δάνειο, ωστόσο, είχε θεωρητικώς καλύψεις από ακίνητο της εταιρείας, τα εμπορικά σήματα των εντύπων και μέρος των εσόδων από τις πωλήσεις.

Στα αλλεπάλληλα ερωτήματα για το πώς κατάφερε να δανειοδοτηθεί σε τέτοιες εποχές, επέμεινε να απαντά ότι οι τράπεζες αποφασίζουν με τα δικά τους κριτήρια και ότι, στο κάτω-κάτω της γραφής, επιλέγουν να κρατούν τις μεγάλες επιχειρήσεις ζωντανές με την ελπίδα να πάρουν τα χρήματά τους πίσω. Απάντησε αρνητικά στα ερωτήματα για το αν ποτέ χρειάστηκε η παρέμβαση κομμάτων για να πάρει τραπεζικό δάνειο όπως είχε, άλλωστε, αρνηθεί και ότι υπήρχαν πολιτικές παρεμβάσεις για να λαμβάνει δημόσια έργα ο όμιλος Ελλάκτωρ.

Ο Φ. Μπόμπολας φρόντισε επίσης να τονίσει σε πολλές περιπτώσεις ότι προσπάθησε να συμβάλει με προσωπικά του χρήματα στη διάσωση του Πήγασου.  Όταν κατέθετε το καλοκαίρι στην εξεταστική επιτροπή της Βουλής, οι εργαζόμενοι στο Έθνος, στην Ημερησία, στην Goal News και τα υπόλοιπα έντυπα και μέσα ενημέρωσης πληρώνονταν ήδη με καθυστέρηση τριών μηνών, η οποία πλέον έχει ξεπεράσει το πεντάμηνο. Τότε, ο κ. Μπόμπολας είπε ότι κάποια στιγμή υποθήκευσε το σπίτι του για να εξασφαλίσει κάποια πληρωμή για τους εργαζομένους με τους οποίους «μεγάλωσε μαζί» καθώς ο πατέρας του Γιώργος τον είχε βάλει στη δουλειά από το 1985, σε ηλικία 24 ετών.

Μια άλλη χαρακτηριστική ιστορία «προσωπικής συμβολής» ήταν και η αναφορά στη στοιχηματική εταιρεία stoiximan.gr. Είπε μάλιστα ότι αυτή ανήκει στη γυναίκα του (για να προσθέσει αργότερα και στον ίδιο), η οποία του έδωσε χρήματα για να μπορέσει να πληρώσει τους εργαζομένους. Στη σχετική αναφορά επικαλέστηκε ακόμη και τον επιχειρηματία Δ. Μάρη, ο οποίος συμμετέχει στην ίδια εταιρεία λέγοντας ότι προσπάθησε ανεπιτυχώς να τον βάλει στο μετοχικό κεφάλαιο του Mega Channel στην προσπάθειά του να σώσει το κανάλι.

Αναφέρθηκε επίσης στο δάνειο των 4 εκατ. ευρώ που πήρε ο Πήγασος από την παναμέζικη εταιρεία Ροστροβάρ Κάπιταλ με πολύ χαμηλό επιτόκιο  2%. Εκεί ο Φ. Μπόμπολας παραδέχτηκε πως είναι μια από τις δικές του επενδυτικές εταιρείες τις οποίες δηλώνει στο «πόθεν έσχες» του και ότι η οφειλή θα κεφαλαιοποιηθεί κάποια στιγμή στο μέλλον. Αρνήθηκε πάντως ότι γνωρίζει τον δικηγόρο που έχει στήσει τη συγκεκριμένη εταιρεία και δεν απάντησε στα ερωτήματα για το εάν ο συγκεκριμένος δικηγόρος έχει σχέση με άλλες εταιρείες που μοίραζαν μίζες για έργα του ΟΣΕ. Η συγκεκριμένη ερώτηση τέθηκε, μάλιστα, από τον βουλευτή της Νέας Δημοκρατίας Κ.Τζαβάρα. Πολλοί θυμήθηκαν τον καβγά που σημειώθηκε κάποτε στον αέρα του Mega ανάμεσα στον συγκεκριμένο βουλευτή και τους οικοδεσπότες του δελτίου ειδήσεων Όλγα Τρέμη και Γιάννη Πρετεντέρη.

Βουλευτές από πολλές παρατάξεις τού έθεσαν με επιμονή το ερώτημα γιατί δεν βάζει χρήματα από την προσωπική του περιουσία, λαμβάνοντας υπόψη τα χρήματα και την εξουσία που απήλαυσε τόσα χρόνια όχι μόνο από το κανάλι που υπήρξε επί 22 χρόνια κερδοφόρο, αλλά και από τον πακτωλό των δημοσίων έργων που έλαβαν ως κατασκευαστές αλλά και παραχωρησιούχοι η Άκτωρ και ο Ελλάκτωρ. Σε αυτό το σημείο επέμενε να απαντά ότι ασχολείται μόνο με τον κλάδο των μέσων ενημέρωσης και όχι τα κατασκευαστικά, προσθέτοντας ότι οι εταιρείες είναι εισηγμένες στο Χρηματιστήριο. Μία άλλη μονότονη απάντηση στο τι μπορεί να κάνει από εδώ και μπρος για να σώσει τις εταιρείες του είναι ότι έχει διαμορφώσει ένα επιχειρησιακό σχέδιο με στόχο να περιορίσει τα έξοδα και να αυξήσει τα έσοδα μέσα από νέες δραστηριότητες – χωρίς να τις προσδιορίζει.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: EUROKINISSI -ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ

Κυβερνητισμός και «εργασιακή ειρήνη»

Στους μήνες που ακολούθησαν, ο Φ. Μπόμπολας προσπάθησε με νύχια και δόντια να διατηρήσει μια «εργασιακή ειρήνη» με τους 850 εργαζομένους στα μέσα ενημέρωσης που κατέχει. Το κλίμα άρχισε να στραβώνει μετά τις εξελίξεις στον ΔΟΛ (Βήμα, Νέα, Βήμα FM) και ειδικά όταν τον Απρίλιο χάθηκε μία ακόμη πληρωμή μπροστά στην ανάγκη να εξασφαλισθούν χρήματα για την καταβολή του δώρου Πάσχα.

Το Έθνος είχε ήδη μετατραπεί σε «εφημερίδα της κυβέρνησης» καθώς ήταν εκείνη που φρόντιζε να παρουσιάζει με τη μεγαλύτερη επισημότητα διαρροές από το Μέγαρο Μαξίμου με μέτρα προς όφελος του λαού. Δωρεάν φιλοξενία όλων των παιδιών στους παιδικούς σταθμούς, δωρεάν πρωτοβάθμια περίθαλψη και άλλα μικρά success stories άρχισαν να φιγουράρουν στα πρωτοσέλιδα της εφημερίδας. Μέχρι κάποια στιγμή, οι εργαζόμενοι είχαν και λόγους να στηρίζονται στις διαβεβαιώσεις του διευθυντή με τις «προσβάσεις στον ΣΥΡΙΖΑ» ο οποίος όποτε έβαζε τις φωνές, κατάφερνε να εξασφαλίσει μία ακόμη καθυστερημένη πληρωμή. Μέχρι που και αυτό σταμάτησε να δουλεύει…

Μια άλλη ελπίδα των εργαζομένων που κάποτε ένιωθαν ιδιαίτερα περήφανοι και αυτάρκεις δηλώνοντας ότι εργάζονται για τον όμιλο Μπόμπολα χάθηκε προσφάτως. Τι είχε συμβεί; Διαδόθηκε ότι μια πληρωμή τους εξασφαλίστηκε για μία ακόμη φορά μέσα από το μέρισμα κερδών του stoiximan.gr. Ο συγκεκριμένος φορέας εμφανίζεται ιδιαίτερα δυναμικός καθώς χιλιάδες είναι αυτοί που δοκιμάζουν την τύχη τους ποντάροντας στα ιντερνετικά του στοιχήματα. Δεν έλειπαν μάλιστα και εκείνοι που έλεγαν ότι, όπως κάποτε υπήρχαν οι πλάτες των δημοσίων έργων, έτσι και τώρα θα σωθεί η κατάσταση από τα έσοδα των στοιχημάτων. Το κλίμα όμως άλλαξε άρδην όταν η διοίκηση φρόντισε να ενημερωθούν άπαντες ότι δεν είναι εφικτό να προκύπτουν κάθε μήνα εκταμιεύσεις από τα έσοδα της συγκεκριμένης εταιρείας.

Ενδεχομένως αυτό να σχετίζεται και με πληροφορίες που εμφανίζουν τον μέτοχο του stoiximan Δ. Μάρη και ισχυρό  νέο παίκτη στον χώρο των μίντια να θέλει να πάρει αποστάσεις από τον όμιλο Μπόμπολα. Ο Δ. Μάρης έχει αναπτύξει σειρά διαδικτυακών ιστοτόπων γύρω από την εταιρεία του, ενώ ετοιμάζεται να ανοίξει ραδιόφωνο έχοντας εξασφαλίσει τη συνεργασία του Κώστα Αρβανίτη, άλλοτε διευθυντή του ραδιοσταθμού Στο Κόκκινο και στενού συνεργάτη του πρωθυπουργού Α. Τσίπρα. Ο Δ. Μάρης έχει συζητήσει και το ενδεχόμενο να ανοίξει εφημερίδα, χωρίς να το αποτολμά μέχρι στιγμής. Στο μεταξύ, ο Δ. Μάρης είναι συνέταιρος με τον Φ. Μπόμπολα και στο αθλητικό ραδιόφωνο Sport24. Πρόκειται, όμως, για μια σύμπραξη που έχει πάψει προ πολλού να λειτουργεί ως τέτοια καθώς, σύμφωνα με πληροφορίες, ο όμιλος Μπόμπολα δεν συνεισφέρει οικονομικά στην ανάπτυξή της. Μένει να φανεί εάν ο κ. Μάρης θα θελήσει να απαγκιστρωθεί ολοκληρωτικά από τον όμιλο Μπόμπολα. Εάν πάντως αυτό συμβεί θα είναι ένα ακόμη πλήγμα στον επιχερηματικό όμιλο που μοιάζει να παραπαίει μετά από μια πορεία 36 χρόνων.

Σε αυτό το ενδεχόμενο, θα έχει παίξει προφανώς τον ρόλο της και η «στοχοποίηση» για την οποία μίλησε ο Φώτης Μπόμπολας κατά τη διάρκεια της κατάθεσης του στην εξεταστική επιτροπή της Βουλής. «Μας έχουν στοχοποιήσει επειδή εμφανιζόμαστε δημόσια στις δραστηριότητές μας. Κάποιοι φοβούνται να δουλέψουν μαζί μας γιατι δεν ξέρουν τι θα ακούσουν όταν μαθευτεί πως συνεργάζονται με τον όμιλο Μπόμπολα».

 

Από την ΕΠΟΝ στο ΠΑΣΟΚ

Πρόκειται για ένα «στίγμα» με βαθιές ρίζες που δύσκολα θα μπορούσε κάποιος να το προβλέψει όταν ο πατέρας Γιώργος Μπόμπολας, μηχανικός και ήδη κατασκευαστής έργων ο ίδιος, αποφάσιζε να εμπλακεί με τα μέσα ενημέρωσης τη δεκαετία του ’70. Με κομμουνιστικό παρελθόν από τα χρόνια της ΕΠΟΝ αλλά και περισσή διορατικότητα, εκδίδει το 1978 τη Μεγάλη Σοβιετική Εγκυκλοπαίδεια σε 34 τόμους. Είναι οι εποχές που κάθε σπίτι θέλει να γεμίσει τις βιβλιοθήκες του και οι εγκυκλοπαίδειες πωλούνται σαν το ζεστό ψωμί. Μέσα στη διαδικασία έκδοσης της εγκυκλοπαίδειας, ο Γ. Μπόμπολας θα γνωρίσει και τον Αλέκο Φιλιππόπουλο, προσωπικότητα εμβληματική στον χώρο των εφημερίδων που ζουν μεταπολιτευτικά την εποχή της μεγάλης τους άνθησης.

Ο Αλέκος Φιλιππόπουλος θα σχεδιάσει την έκδοση του Έθνους σε μικρό σχήμα (ταμπλόιντ), που θα κυκλοφορήσει έναν μήνα πριν έρθει στην εξουσία το ΠΑΣΟΚ το 1981. Είναι η πρώτη εφημερίδα που κυκλοφορεί στο σχήμα αυτό, για να την ακολουθήσουν σχεδόν όλες οι υπόλοιπες. Εκτός από τη νέα μορφή, η εφημερίδα φέρνει νέα ήθη στον γενικότερο τρόπο της ενημέρωσης, καθώς η εικόνα παίζει όλο και μεγαλύτερο ρόλο. Οι φωτογραφίες μεγαλώνουν και ενίοτε σκανδαλίζουν όπως εκείνη με το τεμαχισμένο πτώμα στην πρώτη σελίδα. Η τηλεόραση ως μεγάλος αντίπαλος δείχνει ήδη τα δόντια της και οι εφημερίδες προσπαθούν να κρατήσουν δυνάμεις. Οταν οκτώ χρόνια αργότερα, οι εκδότες θα μπουν κι αυτοί στον χώρο της ιδιωτικής πλεον τηλεόρασης, πολλοί θα πουν ότι βρέθηκε η άκρη. Για να επιβεβαιωθεί όμως με τον καιρό ότι η ιστορία δεν εξελίσσεται ποτέ γραμμικά και κάθε εποχή εμφανίζει τις δικές της δυναμικές.

Στη δεκαετία του ’80, ωστόσο, εκτός από τις εφημερίδες αλλάζουν και τα πολιτικά συστήματα. Το ΠΑΣΟΚ εδραιώνεται, αποκτά τους ανθρώπους που κλείνουν τις δουλειές και εξασφαλίζουν τις συμμαχίες. Το χρήμα δείχνει να έρχεται ορμητικό από την τότε ΕΟΚ σε πακέτα και όλοι προσπαθούν να εξασφαλίσουν θέσεις βολής για να το διεκδικήσουν. Η Ελλάδα παραμένει καθυστερημένη από πλευράς υποδομών σε δρόμους, αεροδρόμια, λιμάνια, σιδηροδρόμους και οτιδήποτε άλλο απαιτεί ισχυρό εργολαβικό υπόβαθρο.

Ο Γ.Μπόμπολας έχει το Εθνος αλλά πολύ πριν από αυτό, το 1968, έχει συνεταιριστεί με τον επίσης μηχανικό Ευάγγελο Κουλουμπή. Ο κ.Κουλουμπής με ισχυρή συνδικαλιστική παρουσία θα εκλεγεί με το ΠΑΣΟΚ και θα γίνει τα πρώτα χρόνια υπουργός Δημοσίων Εργων στις κυβερνήσεις του Ανδρέα Παπανδρέου. Ένας υπουργός όμως δεν θα ήταν αρκετός για τα μεγάλα ανοίγματα, τα οποία διευκόλυναν οι προσβάσεις που απέκτησε ο Γ. Μπόμπολας ως εκδότης. Ήταν ακόμη η εποχή που μια εφημερίδα μπορούσε να ανεβοκατεβάσει κυβερνήσεις, να μπαίνει ανεπόδιστα στα πιο κλειστά γραφεία της εξουσίας. Οσο το Έθνος δυνάμωνε, τόσο ενισχύονταν και οι κατασκευαστικές εργασίες του ομίλου. Η εφημερίδα του Γ. Μπόμπολα ήταν από αυτές που πρωτστάτησαν σε αποκαλύψεις γύρω από τη δραστηριότητα του Γ. Κοσκωτά το 1987, όταν εκείνος επιχείρησε να αντιγράψει την ανοδική πορεία των παλαιότερων εκδοτών στηριζόμενος στην Τράπεζα Κρήτης. Το ΠΑΣΟΚ αντιδρά και αυτό οδηγεί σε διάρρηξη των σχέσεων του Εθνους με τον Ανδρέα Παπανδρέου. Υπάρχουν όμως και κάποιοι μέσα στο ΠΑΣΟΚ που τηρούν αποστάσεις και είναι ακριβώς εκείνοι που θα αποτελέσουν την ηγετική ομάδα όταν ο ιδρυτικός ηγέτης εγκαταλείψει τα εγκόσμια μετά την επιστροφή του στην εξουσία.

Στο ενδιάμεσο διάστημα, ο όμιλος Μπόμπολα θα συνεχίσει να παίρνει έργα από την κυβέρνηση Μητσοτάκη ενώ την ίδια περίοδο θα δοθεί και η περιώνυμη προσωρινή άδεια λειτουργίας στο Mega Channel. Μάλιστα, ο ίδιος ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης θα εκδηλώσει το παράπονό του μέσα στη Βουλή όταν το 1993 και λίγο μετά την επιστροφή του ΠΑΣΟΚ, η κυβέρνηση Παπανδρέου ετοιμάζεται να του δώσει έργο που του είχε αρνηθεί ο ίδιος. Ηταν το έργο μεταφοράς νερού από τη λίμνη Τριχωνίδα στην Αττική για να καλυφθεί η έλλειψη λόγω των μειωμένων βροχοπτώσεων. Το έργο τελικώς δεν ανελήφθη αλλά ο ΑΚΤΩΡ συμμετείχε σε πλήθος άλλων έργων νερού όπως η εκτροπή του Εύηνου. Αργότερα ήρθαν ακόμη μεγαλύτερης κλίμακας έργα όπως η Αττική Οδός, το Αττικό Μετρό, η γέφυρα Ρίου-Αντιρρίου και ο λαβύρινθος των Ολυμπιακών Έργων στα οποία ο ΑΚΤΩΡ συμμετείχε είτε ως επικεφαλής είτε βοηθητικά. Η Ελλάδα βρισκόταν ήδη στην εποχή της χρηματιστηριακής τρέλας, την οποία αξιοποίησε δεόντως και ο όμιλος Μπόμπολα αφού αντλήθηκαν φθηνά κεφάλαια τόσο για τον Άκτορα όσο και για τον Τηλέτυπο (Mega Channel).

 

Και τώρα;

Μπαίνοντας στα χρόνια της κρίσης, ο Πήγασος θα ξεκινήσει μια προσπάθεια περιστολής των εξόδων του, διώχνοντας εργαζομένους και αναστέλλοντας εκδόσεις. Στον όμιλο, εκτός από τις εφημερίδες Έθνος και Έθνος της Κυριακής, ανήκουν η οικονομική Ημερησία και η αθλητική Goal News με τα αντίστοιχα σάιτ. Ανήκουν επίσης οι τίτλοι των περιοδικών Εικόνες, TV Ζάπινγκ, Ιδανικό Σπίτι, ELLE, Astra & Orama, Car & Driver, Psychologies, Sporty, Chronos Oro. Έχει συμμετοχή στην εκτυπωτική εταιρεία Ίρις (μαζί με τον ΔΟΛ), την εταιρεία κινηματογραφικών παραγωγών Word of Mouth και το πρακτορείο διανομής εφημερίδων Ευρώπη, που έφtασε να έχει 450 εργαζομένους και 140 φορτηγά μεταφοράς. Στο μετοχολόγιό της εμφανίζεται και η πτωχευμνη πλέον Εκτυπωτική Βορείου Ελλάδος (Αγγελιοφόρος) όπου προήδρευε ο Α. Μπακατσέλος, πεθερός του Ευάγγελου Βενιζέλου. Στον όμιλο ανήκαν κάποτε η εταιρεία Ρόδον, που διαχειριζόταν τον ομώνυμο χώρο συναυλιών, αλλά και η εταιρεία τηλεοπτικών παραγωγών Άνωση.

Ο Φώτης Μπόμπολας αναφέρθηκε πολλές φορές στην Άνωση, μιλώντας ενώπιον της εξεταστικής επιτροπής της Βουλής, για να πει ότι το Mega τής οφείλει 14 εκατ. ευρώ από διάφορες παραγωγές που έχει κάνει για λογαριασμό του. Πάντοτε, όμως, φρόντιζε να τονίζει ότι δεν έχει απαιτήσει το οφειλόμενο ποσό και αυτό είναι μία ακόμη ένδειξη της προσπάθειας που έκανε να κρατήσει το κανάλι ζωντανό σε αντίθεση με τους συνεταίρους του.

Δεν πρέπει να παραβλέπεται ότι όλη η παραπάνω συζήτηση γινόταν σε μια εποχή που η κυβέρνηση Τσίπρα δεχόταν ανελέητο πόλεμο από τα κανάλια εν όψει του διαγωνισμού που είχε ξεκινήσει για να πουλήσει τέσσερις άδειες, σύμφωνα με τις σοφές επιταγές του Ινστιτούτου της Φλωρεντίας… Ακριβώς εκείνη τη στιγμή, ο κ. Μπόμπολας δεν περιορίστηκε να «καρφώσει» τους έως και σήμερα συνεταίρους του που συμμετείχαν στις επιθέσεις. Εκανε δύο ακόμη κινήσεις:

Δήλωσε ότι εκείνος προσωπικά δεν ενδιαφέρεται να συμμετέχει στο νέο τηλεοπτικό τοπίο που διαμορφώνεται καθώς διαφωνεί και με την πλειοδοτική διαδικασία που θα ανεβάσει περαιτέρω το κόστος λειτουργίας μειώνοντας κάθε πιθανότητα μελλοντικής κερδοφορίας.

Το πιο σημαντικό είναι ότι δήλωσε πως διαφωνεί με όσα είχε δηλώσει προηγουμένως ο διευθυντής Ειδήσεων του Mega Μανώλης Καψής, προσθέτοντας ότι δεν είχε συνεδριάσει το Διοικητικό Συμβούλιο της εταιρείας για να του δώσει σχετικές οδηγίες. Με επιστολή του προς τη Γενική Γραμματεία Ενημέρωσης, ο κ. Καψής παρέθετε στοιχεία σχετικά με την υποψηφιότητα του καναλιού στον κυβερνητικό διαγωνισμό και κατέληγε στη διαπίστωση ότι είναι «συστηματική η προσπάθεια κυβερνητικών κύκλων να βάλουν λουκέτο στο Mega».

Ωστόσο, αυτά δεν απέτρεψαν την περιγραφή μιας ζοφερής κατάστασης και προοπτικής στο πόρισμα της εξεταστικής επιτροπής της Βουλής όπου, μεταξύ άλλων, αναφέρεται ότι το συνολικό υπόλοιπο οφειλής του ομίλου στις 31/10/2016 ήταν 161.966.451,26 €, εκ των οποίων ακάλυπτο είναι το ποσό των 103.842.156,17 €. Οι τράπεζες, δηλαδή, χορήγησαν δάνεια και πιστώσεις, μη λαμβάνοντας εξασφαλίσεις για το 65% αυτών.

Ακόμη και όταν ο κύκλος εργασιών των εταιρειών του ομίλου ξεκίνησε την πτωτική του πορεία το 2009, οι τράπεζες δεν επιδίωξαν να λάβουν εξασφαλίσεις, αλλά, αντίθετα, διευκόλυναν τον όμιλο, αποδεχόμενες μείωση επιτοκίων, μη καταβολή τόκων, αποδέσμευση ενεχυριασμένων απαιτήσεων και διαρκείς παρατάσεις στην καταβολή δόσεων. Αυτή η επιλογή των τραπεζών δεν τις δικαίωσε, καθώς οι ληξιπρόθεσμες οφειλές του ομίλου εκτοξεύτηκαν και στις 31/10/2016 το ποσό σε καθυστέρηση έφτασε τα 67.250.361,39 ευρώ.

H Τράπεζα της Ελλάδος εντοπίζει μεν στην έκθεσή της τις προβληματικές πτυχές στη δανειοδότηση και στην αναδιάρθρωση του δανεισμού του ομίλου, ωστόσο ο ρόλος της εξαντλείται στη διαπίστωση του προβλήματος, χωρίς να προβαίνει στη λήψη μέτρων για την αντιμετώπισή του. Συμπερασματικά, για έναν πιστούχο με σοβαρότατα οικονομικά προβλήματα, οι τράπεζες δημιούργησαν ένα ευνοϊκό περιβάλλον για τον δανεισμό του ομίλου Πήγασος, παρά τη συσσώρευση ληξιπρόθεσμων οφειλών, τα αρνητικά οικονομικά στοιχεία και την παρελκυστική συμπεριφορά του.

Οι εργαζόμενοι του ομίλου που κατέβηκαν την περασμένη εβδομάδα σε 48ωρη απεργία ακούν για πολλοστή φορά περί διαπραγματεύσεων με τις τράπεζες, με στόχο τη ρύθμιση των υποχρεώσεων για τις οποίες μιλούσε ο Φ. Μπόμπολας από τον περασμένο Αύγουστο. Καταλήγοντας κάπως έτσι να έχουν εναποθέσει τις ελπίδες τους στην έλευση του Ιβάν Σαββίδη, μήπως αυτός πετύχει ό,τι δεν κατάφερε η Γιάννα Αγγελοπούλου προ δωδεκαετίας. Ταυτόχρονα όμως γνωρίζουν ότι ο «Ιβάν ο τρομερός» το πρώτο που θα φέρει μαζί του θα είναι τρομερές περικοπές και απολύσεις…

 

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: EUROKINISSI -ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ

Φλερτ με τη σιδηρά κυρία

 

Η περιπέτεια των Ολυμπιακών Αγώνων έπαιξε έναν ιδιαίτερο ρόλο στις εξελίξεις μέσα στον όμιλο Μπόμπολα και αυτό δεν αφορά μόνον τα μεγάλα έργα που ανέλαβε πολλές φορές με επείγουσες διαδικασίες και υπέρμετρο κόστος. Η έλευση της κυβέρνησης Καραμανλή στην εξουσία και τα σύννεφα στην οικονομία άρχισαν σύντομα να δείχνουν πως κάτι αλλάζει. Ενα από τα κυρίαρχα συνθήματα που επανέφεραν τη Νέα Δημοκρατία στην εξουσία ήταν η μάχη ενάντια στους «νταβατζήδες» και όλοι παραδέχονταν πως ένας από αυτούς ήταν ο εργολαβικός όμιλος που είχε αποκτήσει πλέον υπέρμετρη ισχύ. Η κυβέρνηση Καραμανλή προσπαθεί να δείξει ότι βάζει κάποιους κανόνες με τον «βασικό μέτοχο», αλλά οδηγείται σε αδιέξοδο και αναγκάζεται να συνθηκολογήσει. Όμως η συζήτηση έχει ήδη ανοίξει και θα χρειαστεί να ξεσπάσει λίγα χρόνια αργότερα η οικονομική κρίση για να καταδειχθούν οι συμπεριφορές και τα σκάνδαλα εκείνης της εποχής ως μία από τις βασικές αιτίες.

Μέσα όμως από τους ίδιους τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004 θα επιχειρηθεί  ανεπιτυχώς  και μια λύση για το αδιέξοδο  που τότε είχε αρχίσει απλώς να αχνοφαίνεται. Η σιδηρά κυρία του 2004, η Γιάννα Αγγελοπούλου, θα επιχειρήσει το 2005 να εξαγοράσει τον όμιλο Μπόμπολα και η είδηση θα προκαλέσει ιδιαίτερη αίσθηση. Πολλοί θα μιλήσουν για την ανάγκη της οικογένειας Μπόμπολα να απαλλαγεί από τα βάρη του «νταβατζή» που επιχειρούσε να της φορτώσει η κυβέρνηση Καραμανλή. Άλλοι για την προσπάθεια της Γιάννας Αγγελοπούλου να παίξει κεντρικό ρόλο στην πολιτική σκηνή αλλά και την επιθυμία της να κεφαλαιοποιήσει διαφορετικά τη φήμη –και όχι μόνο– που είχε αποκτήσει διοργανώνοντας τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Σημασία έχει ότι το τίμημα των 120 εκατ. ευρώ που πρόσφερε τότε η Γιάννα Αγγελοπούλου δεν στάθηκε αρκετό για να κλειστεί η συμφωνία. «Τόμπολα!» θα γράψει την επόμενη μέρα σαρκαστικά η Ελευθεροτυπία, που συμμετείχε δυναμικά στη μάχη κατά των «νταβατζήδων» έχοντας αποχωρήσει από το Mega Channel. Τελικώς, το 2006, η Γιάννα Αγγελοπούλου θα μπει στον χώρο των μέσων ενημέρωσης αγοράζοντας τον Ελεύθερο Τύπο από τον οποίο θα αποχωρήσει αιφνιδιαστικά το 2009.  Όσο για τα 120 εκατ. ευρώ που πρόσφερε για τον Πήγασο, λίγα χρόνια αργότερα θα μοιάζουν αμύθητο ποσό, όταν οι μετοχές του μετατραπούν σε κουρελόχαρτα αφού τεθούν εκτός διαπραγμάτευσης από το Χρηματιστήριο.

 

About REPORT (39 Articles)
Μηνιαίο περιοδικό έρευνας
Αρέσει σε %d bloggers: