Ιβάν Σαββίδης: Καλώς ήρθε το ρούβλι;

Στη μακρά διαδρομή του από τη μακρινή Τσάλκα στον κόσμο των ελληνικών επιχειρήσεων, ο Ιβάν Σαββίδης δεν έκρυψε ποτέ ότι θέλει να αποκτήσει ισχυρή παρουσία στα ΜΜΕ και ισχυρό πολιτικό ρόλο. Όμως, παρότι έχει σημειωθεί πολλές φορές ενδιαφέρον του Σαββίδη για επενδύσεις σε συγκεκριμένα μίντια, καμία από αυτές δεν έχει ως τώρα ολοκληρωθεί.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: EUROKINISSI -ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ

Το 2007 ο Ιβάν Σαββίδης ήταν πιο γνωστός στη Ρωσία ως δυναμικός επιχειρηματίας και πολιτικός, προσκείμενος στο κόμμα του Βλαντίμιρ Πούτιν, παρά στην Ελλάδα. Κι όμως, την ίδια χρονιά ο πρώην εργάτης σε καπνεργοστάσιο που εξελίχθηκε σε πετυχημένο επιχειρηματία, γνωστός κυρίως στους κύκλους όσων ασχολούνταν με τον απόδημο ελληνισμό, διεκδίκησε να αγοράσει το πιο επιτυχημένο ελληνικό κανάλι, το Mega Channel.

Ο Ιβάν Σαββίδης είχε ζητήσει να δει τους ισολογισμούς του καναλιού και είχε προσπαθήσει να κάνει προσφορά για την αγορά του. Όμως οι μέτοχοι Βαρδινογιάννης και Μπόμπολας απέρριψαν την πρόταση. Άλλωστε, το 2007 το Mega δεν ήταν μόνο ένα τεράστιο εργαλείο πολιτικής και επιχειρηματικής επιρροής, που δύσκολα θα αποχωρίζονταν οι ιδιοκτήτες του, αλλά και μια επιχείρηση με τεράστια έσοδα και εξαιρετικά υψηλή αποτίμηση.

Η ξεχασμένη αυτή ιστορία αποκτά άλλη διάσταση σήμερα που ο 58χρονος επιχειρηματίας δεν είναι απλώς ο εκπρόσωπος του ποντιακού ελληνισμού, αλλά ένας από τους πιο ενεργούς επιχειρηματίες στο ελληνικό οικονομικό τοπίο, που απολαμβάνει προνομιακή μεταχείριση από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, συνδυάζει τις αμιγώς επιχειρηματικές δραστηριότητες με τον ρόλο του ποδοσφαιρικού παράγοντα, αλλά και αυτού που θέλει να επηρεάσει τα πολιτικά πράγματα. Άλλωστε, η επωδός «δεν με ενδιαφέρει η πολιτική» δύσκολα αναιρεί τις αμιγώς πολιτικές δηλώσεις που κατά καιρούς έχει κάνει, με αποκορύφωμα την πρόσφατη δημόσια πολιτική στήριξη που πρόσφερε στον Αλέξη Τσίπρα.

 

Από Ιβάν των Ποντίων, Ιβάν της Ελλάδας

Η ζωή του Ιβάν Σαββίδη μοιάζει με καθρέφτη των εξελίξεων που άνοιξε η μετάβαση της τέως ΕΣΣΔ στον καπιταλισμό – με τις απαραίτητες δόσεις οικονομίας, πολιτικής και πρόσβασης στον κρατικό μηχανισμό που χαρακτήρισε όλα τα μετασοβιετικά success stories.

Γεννήθηκε το 1959 στην απομονωμένη και φτωχή Σάντα της περιοχής Τσάλκα της Γεωργίας, από μια οικογένεια εργατών. Η Τσάλκα ήταν βασική εστία εποικισμού των Ελλήνων του Πόντου μετά την καταστροφή και κατοικούνταν κυρίως από τουρκόφωνους Πόντιους με ισχυρή ελληνική εθνική συνείδηση. Όταν ο Ιβάν πήγαινε στην 7η τάξη του σχολείου, η οικογένειά του μετακόμισε στο Ροστόφ επί του Ντον στη Ρωσία, για να αποφοιτήσει εκεί από σχολείο της μέσης εκπαίδευσης. Το 1980, μετά τη στρατιωτική του θητεία, ξεκίνησε να δουλεύει ως εργάτης στο κρατικό καπνεργοστάσιο του Ντον. Παράλληλα σπούδαζε στη σχολή Δημόσιας Οικονομίας του πανεπιστημίου, από όπου αποφοίτησε το 1988 και έτσι ανέβηκε στην ιεραρχία και κατάφερε να γίνει υποδιευθυντής του εργοστασίου. Μάλιστα, σύμφωνα με το επίσημο βιογραφικό του, είναι «διδάκτωρ οικονομικών επιστημών, έχει δημοσιεύσει 10 επιστημονικές εργασίες για marketing και logistics».

Το 1993, ενώ κατέρρεε η Σοβιετική Ένωση, κατάφερε να εκλεγεί διευθυντής της μετοχικής εταιρείας Ντονσκόι Ταμπάκ και στη συνέχεια να αποκτήσει το σύνολο των μετοχών της. Συχνό το φαινόμενο τότε δραστήρια στελέχη των πάλαι ποτέ κρατικών επιχειρήσεων να γίνονται ιδιοκτήτες των ίδιων επιχειρήσεων. Ήδη το 1999 η Ντονσκόι Ταμπάκ κατείχε το 12% της ρωσικής αγοράς και το 70% της αγοράς της ευρύτερης περιοχής. Το 2014 έγινε η τέταρτη μεγαλύτερη εταιρεία παραγωγής καπνού στη Ρωσία.

Το 2004 ο Σαββίδης δημιούργησε τον όμιλο Agrocom, ο οποίος περιλαμβάνει 40 εταιρείες, όπου εργάζονται περισσότερα από 15.000 άτομα. Ο συνολικός όγκος ακαθάριστων πωλήσεων ανέρχεται στα 1,302 δισ. ευρώ τον χρόνο. Πέραν της Ντονσκόι Ταμπάκ, ο όμιλος περιλαμβάνει την εταιρεία παραγωγής κρέατος Ταύρος, που είναι ο μεγαλύτερος επεξεργαστής νωπού κρέατος στη Νότια Ρωσία, την εταιρεία Atlantis Pak, τη μεγαλύτερη εταιρεία στην παραγωγή πλαστικών συσκευασιών τροφίμων στη Ρωσία και μία από τις τρεις μεγαλύτερες στον κόσμο. Ο όμιλος περιλαμβάνει ακόμη την εταιρεία επιτραπέζιου και μεταλλικού νερού Aqua-Don, την 21 Century Agroindustrial Complex με θερμοκήπια και ιχθυοκαλλιέργειες και τη Millennium που δραστηριοποιείται στα καταστήματα λιανικής πώλησης.

O Σαββίδης ανέπτυξε σημαντική πολιτική δράση στη Ρωσία. Το 1998 εκλέγεται στο τοπικό κοινοβούλιο του Ροστόφ και το 2003 δέχεται πρόσκληση από τον Β. Πούτιν να είναι βουλευτής με την Ενωμένη Ρωσία, το κόμμα που κυβερνά τη Ρωσία. Από τον Απρίλιο του 2004 διετέλεσε αναπληρωτής πρόεδρος της Επιτροπής Προϋπολογισμού και Φόρων της Ρωσίας. Το 2007 επανεκλέχθηκε βουλευτής στη Ρωσική Δούμα, όπου υπηρέτησε ως μέλος σημαντικών επιτροπών. Ο ίδιος μάλιστα έχει δηλώσει ότι προκειμένου να έχει πολιτική παρουσία στη Ρωσία χρειάστηκε –σε συνεννόηση με το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών– να απαρνηθεί την ελληνική ιθαγένεια, εξ ου και χρειάστηκε να πάρει τιμητική ιθαγένεια με ειδική απόφαση το 2013. Μάλιστα σε αυτό το γεγονός αποδίδει το ότι παραμένει πολιτογραφημένος ως Ιβάν και όχι ως Ιωάννης, που ήταν το όνομα με το οποίο βαφτίστηκε.

Ο Σαββίδης ανήκει επομένως στην κατηγορία των επιχειρηματιών που διατηρούν στενές σχέσεις με τον Βλ. Πούτιν και το πολιτικό και οικονομικό σύμπλεγμα που σήμερα κυβερνά τη Ρωσία. (Άλλωστε, οι επιχειρηματίες που δεν στηρίζουν τον Πούτιν συνήθως έχουν να διαλέξουν ανάμεσα στις δικαστικές περιπέτειες και την αυτοεξορία.) Εκτός, όμως, από την πολιτική, ο Σαββίδης δραστηριοποιήθηκε στα ζητήματα που αφορούν τον ελληνισμό της τέως ΕΣΣΔ. Είναι πρόεδρος της Εθνο-Πολιτιστικής Ομοσπονδίας των Ελλήνων της Ρωσίας και Συντονιστής στο Συμβούλιο Απόδημου Ελληνισμού της Περιφέρειας χωρών πρώην ΕΣΣΔ.

 

Από την Παναγία Σουμελά…

Η είσοδος του Ιβάν Σαββίδη στην ελληνική δημόσια ζωή έγινε μέσω της ενασχόλησής του με τον ποντιακό ελληνισμό. Το 2009 ο Σαββίδης συντονίζει τη μετάβαση ομογενών για προσκύνημα στην Παναγία Σουμελά της Τραπεζούντας για τον Δεκαπενταύγουστο. Την παραμονή της επίσκεψης παρέλαβε αντίγραφο της εικόνας της Παναγίας Σουμελά από τον Μητροπολίτη Βέροιας και μετέβη στην Τραπεζούντα συνοδευόμενος από τον τότε νομάρχη Θεσσαλονίκης Π. Ψωμιάδη και τον Στ. Παπαθεμελή.

Όμως, η επίσκεψη ήταν επεισοδιακή, καθώς οι τούρκοι αξιωματούχοι απαίτησαν από τους ιερείς που συνόδευαν την αποστολή να αφαιρέσουν τα ράσα και τους σταυρούς τους, ενώ στο μοναστήρι η διευθύντρια του Μουσείου διέκοψε τη δέηση, απαίτησε από τον ιερέα να βγάλει το πετραχήλι του, άρπαξε μια δεσμίδα κεριών και προπηλάκισε τον Ιβάν Σαββίδη. Την επόμενη χρονιά τα πράγματα ήταν λιγότερο επεισοδιακά και η τελετή έγινε πανηγυρικά με επίσημη άδεια –με μόνο θύμα τον Παναγιώτη Ψωμιάδη που, θεωρούμενος περισσότερο «θερμόαιμος» εθνικιστής, κόπηκε από την αποστολή.

Όπως δήλωσε ο ίδιος ο Σαββίδης: «Η επίσημη άδεια για την τέλεση της Λειτουργίας στο μοναστήρι πάρθηκε στις 13 Μαΐου 2010 με ενεργό συμμετοχή των μελών των κυβερνήσεων Τουρκίας, Ελλάδας και Ρωσίας, της διοίκησης της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης, των εκπροσώπων του Πατριαρχείου Κωνσταντινούπολης, της ρωσικής και ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας».

Μέσα από την ενασχόληση με τα ζητήματα του ποντιακού ελληνισμού, ο Ι. Σαββίδης γνωρίζει τον Δημήτρη Μελισσανίδη. Για την επαφή των δύο ανδρών μεσολάβησε ο πρόεδρος του νεοσύστατου τότε κόμματος των ΑΝΕΛ, Π. Καμμένος, ο οποίος διατηρούσε σχέσεις και με τους δύο. Στον εορτασμό του Δεκαπενταύγουστου το 2014 στην Παναγία Σουμελά στο Βέρμιο, βρέθηκαν μαζί οι Σαββίδης, Μελισσανίδης και Καμμένος. Εκεί, μπροστά στην εικόνα της Παναγίας σφυρηλατήθηκε η σχέση των δύο επιχειρηματιών, η οποία αφού πέρασε από πολλές δυσκολίες, σήμερα έχει αποκτήσει, σύμφωνα με ανθρώπους του κύκλου τους, συγκρουσιακά χαρακτηριστικά.

 

…στο δάνειο του Πούτιν

Πολύ πριν ο Ιβάν Σαββίδης αρχίσει να συμμετέχει ενεργά ως επενδυτής στα ελληνικά επιχειρηματικά πράγματα, λειτούργησε και ως εκπρόσωπος των οικονομικών και πολιτικών ανοιγμάτων του προέδρου Πούτιν αλλά και ως γέφυρα ανάμεσα στην ελληνική και τη ρωσική κυβέρνηση. Όμως, αυτό τον έφερε σε σύγκρουση με τον Γ. Παπανδρέου.

Ο Σαββίδης αποκάλυψε σε συνέντευξή του το 2011 ότι ο Πούτιν ήταν έτοιμος τον Φεβρουάριο του 2010 να χορηγήσει δάνειο με ευνοϊκούς όρους στην Ελλάδα, αλλά τελικά ύστερα από παρεμβάσεις των δυτικών κυβερνήσεων η κυβέρνηση Γ. Παπανδρέου υπαναχώρησε. «Ήρθε ο Παπανδρέου στη Ρωσία πέρυσι τον Φεβρουάριο, αλλά δεν καταλαβαίνω γιατί ήρθε. Ο ηγέτης της Ρωσίας ήταν έτοιμος να δώσει 25 δισ. ευρώ, δεν έχω λόγο να μην το πω δημοσίως, γιατί έχω ο ίδιος γνώση του ζητήματος. Και ήταν μάλιστα έτοιμος να τα δώσει ως πρώτη δόση βοήθειας στην Ελλάδα, όμως, δυστυχώς… Ήταν δάνειο με χαμηλό επιτόκιο, οι λεπτομέρειες δεν έχουν πια σημασία, αφού προφανώς οι Αμερικανοί, το ΔΝΤ και η ΕΕ είπαν όχι. Τότε γιατί ήρθε στη Μόσχα ο Παπανδρέου; Για να δει ο ελληνικός λαός ότι συναντιέται με τον Πούτιν;» Θα συμπληρώσει μάλιστα ότι «Δεν είναι μυστικό ότι εγώ κανόνισα την κατ’ ιδίαν συνάντηση, ζητήθηκε η βοήθειά μου από την ελληνική πλευρά. Το πρωί συναντήθηκα με τον Παπανδρέου στην Κρατική Δούμα, μείναμε οι δυο μας με τον μεταφραστή και του είπα ότι δεν χρειάζεται να προβληματίζεται για τίποτε, ότι ο Πούτιν έχει καλή και θετική διάθεση». Όμως, τελικά «ο Παπανδρέου ουσιαστικά δεν έκανε απολύτως καμία ερώτηση, αλλά μιλούσε για τα οικολογικά προβλήματα της Ελλάδας». Κατά τον Σαββίδη τότε, το Κρεμλίνο θα επανέλθει αργότερα προτείνοντας δάνειο «που θα πληρωθεί εν μέρει με κρατικές δεσμεύσεις και εν μέρει με αγροτικά προϊόντα», έτσι ώστε να υλοποιηθεί το συμβόλαιο αγοράς τεθωρακισμένων οχημάτων μεταφοράς προσωπικού από τη Ρωσία, όμως και η πρόταση αυτή απορρίφθηκε.

Ο Σαββίδης θα επιμείνει σε αυτόν τον ρόλο του ως εκπροσώπου της ομογένειας αλλά εμμέσως και του ρωσικού παράγοντα. Τον Δεκέμβριο του 2012 θα υποστηρίξει ότι «Διατύπωσα πριν ένα χρόνο στον πρωθυπουργό Γ. Παπανδρέου την πρόταση να εκδοθούν επειγόντως κρατικά ομόλογα για τους ομογενείς, δεν είναι βέβαια ποτέ αργά, αλλά κάθε μέρα που περνά χωρίς σχετική απόφαση είναι χαμένη», υπογραμμίζοντας ότι με αυτή την πρακτική η ελληνική κυβέρνηση θα μπορούσε να συγκεντρώσει περί τα 7 δισ. ευρώ.

 

Ό επενδυτής από τη Ρωσία

Τελικά ο Ιβάν Σαββίδης θα επιλέξει να φέρει ο ίδιος κάποια χρήματα στην Ελλάδα και να επενδύσει. Συμβολικά θα ξεκινήσει με τον αγαπημένο του ΠΑΟΚ. Ο ίδιος σε συνέντευξή του το 2015 θα περιγράψει τη γνωριμία του με την ομάδα της Θεσσαλονίκης ως εξής: «Το 1984 όταν παντρεύτηκα ο θείος μου μού έκανε δώρο γάμου τη φανέλα του ΠΑΟΚ. Τότε τον ρώτησα: “Δεν μπορούσες να μου φέρεις τίποτε άλλο από την Ελλάδα;” Και αυτός μου απαντάει: “Ήμουν στη Θεσσαλονίκη και πουλούσαν παντού αυτή, δεν υπήρχε κάτι πιο εύκολο να βρεις”. Γι’ αυτό λέω ότι στη ζωή δεν συμβαίνουν τυχαία πράγματα. Με διάφορους τρόπους ο Θεός με οδηγούσε στον ΠΑΟΚ».

Ίσως έναν οδηγό για την επιλογή να αγοράσει τον ΠΑΟΚ να μας δίνουν οι δηλώσεις που είχε κάνει για την ενασχόλησή του με την ομάδα του Ροστόφ. «Ποτέ δεν υπήρξα φανατικός οπαδός του ποδοσφαίρου. Μικρός έπαιζα μπάλα στην αυλή, αλλά όταν έφτασε η ώρα να αποφασίσω, αντί για το σώμα μου, επέλεξα να προπονώ το μυαλό μου […] H ενασχόλησή μου με το ποδόσφαιρο από τη θέση του προέδρου μιας ομάδας κατά μία άποψη είχε πολιτικό χαρακτήρα. Ο κυβερνήτης της περιοχής του Ροστόφ Βλαντίμιρ Φεντορίτσεφ μού ανέθεσε να διατηρήσω την ομάδα στην κατηγορία. Μπορώ να σας διαβεβαιώσω ότι το 90% των θεμάτων που αφορούν την ομάδα λύνεται σε συνεργασία με τον κυβερνήτη».

Στον ΠΑΟΚ θα δοκιμάσει να μπει αρχικά το 2006. Από διάφορες πλευρές θα αντιμετωπιστεί ως ο σωτήρας του ΠΑΟΚ. Ωστόσο, το εγχείρημα μένει στον αέρα. Ο Σαββίδης ξεψαχνίζει τα οικονομικά του ΠΑΟΚ, βλέπει τις τρύπες και ακούει τη συμβουλή του μεγαλοδικηγόρου Αλέξανδρου Λυκουρέζου –που είχε προσλάβει ως νομικό σύμβολο και με τον οποίο παραμένουν φίλοι ως σήμερα– να μην ανακατευτεί και αποχωρεί διακριτικά.

 

Τελικά, έρχεται το καλοκαίρι του 2012. Τον Ιούνη του 2012, στον Ναό του Αγίου Πνεύματος στο Πρόχωμα, ένα χωριό ποντίων προσφύγων έξω από τη Θεσσαλονίκη, εκεί όπου βρίσκεται η αγιογραφία που απεικονίζει τον ίδιο και την οικογένειά του, ο Ιβάν Σαββίδης γίνεται δεκτός ως ευεργέτης και ήρωας. Ο κόσμος τρέχει να τον χαιρετίσει, κάποιοι του φιλούν τα χέρια. Σε ένα γραφείο δίπλα στην εκκλησία, ο Ιβάν Σαββίδης δέχτηκε όσους ήθελαν να του μιλήσουν προσωπικά. Εκεί συνάντησε και τον τότε πρόεδρο της ΠΑΕ ΠΑΟΚ Ζήση Βρύζα. Λίγο αργότερα κατέβαλε 10,3 εκατ. ευρώ, αποκτώντας το 58% των μετοχών της ομάδας. Πλάι στο τεράστιο κύρος που έχει αποκτήσει στον ποντιακό ελληνισμό, πλέον έχει και δεύτερο «όπλο» στα χέρια του. Όποιος ξέρει τι σημαίνει ΠΑΟΚ στη Μακεδονία, καταλαβαίνει…

 

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: EUROKINISSI -MOTION TEAM

Όι επιχειρήσεις επεκτείνονται

Όμως, ο ΠΑΟΚ ήταν μόνο η αρχή για τα επιχειρηματικά ανοίγματα στη Βόρεια Ελλάδα. Το 2013 κερδίζει τον διαγωνισμό για την εκμίσθωση του ιστορικού ξενοδοχείου «Μακεδονία Παλλάς» προσφέροντας μηνιαίο τίμημα 143.500 ευρώ και ποσοστό επί του τζίρου. Παρότι αποτέλεσμα πλειοδοτικού διαγωνισμού, θα θεωρηθεί ότι η όλη διαδικασία έγινε με όρους που ευνοούσαν την πλευρά Σαββίδη να αποκτήσει το ξενοδοχείο σχετικά φθηνά, ύστερα από παρέμβαση του Βενιζέλου, του Στουρνάρα και τοπικών βουλευτών. Λίγο αργότερα αγοράζει και άλλα εμβληματικά ακίνητα στη Θεσσαλονίκη: τη Βίλα Ζαρντινίδη στο Ντεπό, το Μέγαρο Λόγγου, γνωστό ως «Κόκκινο Σπίτι» στην Πλατεία Αγίας Σοφίας, και το λεγόμενο «κτήριο του ΝΑΤΟ», εμβληματικό αρχοντικό στην οδό Βασιλίσσης Όλγας.

Στις αρχές της ίδιας χρονιάς η κυβέρνηση Σαμαρά βγάζει στο σφυρί τη ΣΕΚΑΠ. Η τουρκική Sebas είναι φαβορί για την απόκτηση της συνεταιριστικής καπνοβιομηχανίας.  Όμως, οι αντιδράσεις στη Θράκη είναι πολλές, ενώ βουλευτές της ΝΔ αλλά και του ΠΑΣΟΚ βάζουν ζήτημα εθνικού συμφέροντος. Ο Σαμαράς σχεδόν εκλιπαρεί τον Σαββίδη να πάρει τη ΣΕΚΑΠ. Ως μπόνους, ο Σαμαράς σβήνει όλα τα χρέη της ΣΕΚΑΠ, ύψους άνω των 60 εκατ. ευρώ, που είχαν δημιουργήσει οι διορισμένες διοικήσεις επί κυβερνήσεων ΠΑΣΟΚ και ΝΔ. Τον Ιούλιο του 2013 πωλείται η ΣΕΚΑΠ από την Αγροτική Τράπεζα (πλειοψηφικό πακέτο μετοχών 50,3%) και τη Συνεταιριστική Ένωση Καπνοπαραγωγών Ελλάδας ΑΕ (μειοψηφικό πακέτο 34,18%) στη ρωσική Donskoy Τabak JSC. Το τίμημα ήταν μόλις 5,5 εκατ. ευρώ. Στην πώληση είχε αντιδράσει τότε ο ΣΥΡΙΖΑ. Τέσσερα χρόνια μετά, η κυβέρνηση Τσίπρα έρχεται με τροπολογία να ακυρώσει πρόστιμα ύψους 38 εκατ. ευρώ, που είχαν επιβληθεί στην καπνοβιομηχανία για τελωνειακές παραβάσεις σε εξαγωγές του 2008, πριν από τον ερχομό του Σαββίδη. Η τροπολογία χαρακτηρίζεται από την αντιπολίτευση «χαριστική» και «σκανδαλώδης».

Το αμέσως επόμενο μεγάλο άνοιγμα του Σαββίδη είναι το λιμάνι της Θεσσαλονίκης. Φαβορί για την απόκτηση του λιμανιού ήταν η P&O Steam Navigation Company (DP World), εταιρεία με έδρα το Ντουμπάι που διαχειρίζεται δεκάδες λιμάνια παγκοσμίως. Η DP World συμμετείχε στον πρώτο γύρο του διαγωνισμού προσφέροντας, σύμφωνα με πληροφορίες, 200 εκατ. ευρώ. Η συμφερόντων Σαββίδη κοινοπραξία, στην οποία συμμετείχαν η γερμανική Diep, η γαλλική Terminal Link και η Belterra Investment, πρόσφερε περίπου 135 εκατ. ευρώ, ενώ η ΙCTS από τις Φιλιππίνες σχεδόν 130 εκατ. ευρώ. Στον δεύτερο γύρο, η κοινοπραξία στην οποία συμμετείχε ο Σαββίδης ανέβασε την προσφορά της στα 232 εκατ. ευρώ και πήρε το λιμάνι.

 

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: EUROKINISSI -ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ

Από τον Καμμένο στον Τσίπρα

Όμως, ο Σαββίδης ποτέ δεν έπαψε να έχει πολιτική τοποθέτηση. Εάν κανείς παρακολουθήσει τις τοποθετήσεις του, παραμερίζοντας τις ιδιαίτερες φορτίσεις για τον Πόντο και τις ελληνικές ρίζες του, θα δει έναν συνδυασμό συντηρητισμού, πατριωτισμού και έμφασης στην επιχειρηματικότητα σε ένα ισχυρό κράτος που να τη διευκολύνει. Όλα αυτά από κοινού με την απαραίτητη υπεράσπιση της ρωσικής ιστορίας και παρουσίας.

Η ρωσική κυβέρνηση δεν συνηθίζει να αφήνει τους ρώσους ολιγάρχες ανεξέλεγκτους, ούτε επιτρέπει να φύγουν τόσο μεγάλα κεφάλαια στο εξωτερικό χωρίς δική της έγκριση. Οι επενδύσεις που κάνει ο Σαββίδης στην Ελλάδα και τα κεφάλαια που φέρνει ή υπόσχεται ότι θα φέρει έρχονται και επειδή έχουν την έγκριση ή τη συναίνεση του Κρεμλίνου, σε μια περίοδο που ούτως ή άλλως η ρωσική πλευρά αναζητά τρόπους να σπάσει τον ιδιότυπο αποκλεισμό που προσπαθούν να της επιβάλουν οι δυτικές κυβερνήσεις.

Αυτή η αίσθηση οικονομικής αλλά και πολιτικής ισχύος φαίνεται και από τον τρόπο με τον οποίο συχνά ο Σαββίδης αντιμετωπίζει την πολιτική σκηνή. Μιλώντας τον Απρίλιο του 2016 στην ελληνική Βουλή με την ιδιότητα του εκπροσώπου του ελληνισμού της διασποράς θα πει: «Εμείς οι Πόντιοι σε τέτοιες περιπτώσεις λέμε “δεν θα πω πολλά λόγια αλλά τα λίγα δεν είναι αρκετά”. Εάν είστε κατά των επενδύσεων, τότε να στραφείτε στον Καρλ Μαρξ και όχι σε μας […] Πρέπει να παρακαλάτε τους επενδυτές να έρθουν και να δημιουργήσουν νέες θέσεις εργασίας», προκαλώντας την αντίδραση βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ.

Είναι αξιοπρόσεκτο πώς από εκείνη την επεισοδιακή συνεδρίαση φτάσαμε στο πρόσφατο έντονο φλερτ του ΣΥΡΙΖΑ με τον Ιβάν Σαββίδη.

Ο μεν Σαββίδης χρειάζεται να έχει πρόσβαση στην εξουσία αλλά και η ρωσική πλευρά θέλει να μπορεί να έχει καλές σχέσεις με ευρωπαϊκές κυβερνήσεις χρησιμοποιώντας επιχειρηματίες και επενδύσεις ως γέφυρες για να σπάει την απομόνωση. Ξέρουν ότι άλλα κόμματα και πρόσωπα της ελληνικής πολιτικής σκηνής είναι πιθανό, όποια και εάν είναι η αφετηρία τους, να μη θέλουν να διακυβεύσουν τις καλές σχέσεις με τις δυτικές δυνάμεις.

Από την άλλη, ο ΣΥΡΙΖΑ χρειάζεται φιλικούς επιχειρηματίες που θα μπορούν να ενισχύσουν το αφήγημα ότι η κυβέρνηση προσελκύει επενδύσεις και δημιουργεί θέσεις εργασίας. Ο Ιβάν των επενδύσεων είναι μια προσωπικότητα που προσφέρεται για να ενταχθεί δημιουργικά στο κυβερνητικό αφήγημα: (υποτίθεται ότι) φέρνει χρήμα και δουλειές, κρατά ανοιχτό τον δίαυλο με το Κρεμλίνο και συντηρεί τη φαντασίωση μεγάλου μέρους του ακροατηρίου της Αριστεράς (και όχι μόνο) ότι η Μόσχα είναι εναλλακτικό σημείο αναφοράς. Τόσο η στάση του στον διαγωνισμό των τηλεοπτικών αδειών όσο και οι πρόσφατοι ύμνοι του στον Τσίπρα –με ταυτόχρονη επίθεση στον Κυριάκο Μητσοτάκη– δείχνουν ότι προς το παρόν τη χορογραφία την αποδέχεται και την τροφοδοτεί και ο ίδιος ο Σαββίδης.

Πάνω από όλα, όμως, ο Σαββίδης έρχεται να υποσχεθεί κάτι που ο ΣΥΡΙΖΑ επιδιώκει εξαρχής: την πρόσβαση σε ΜΜΕ μεγάλης εμβέλειας, κοινώς τη διαμόρφωση ενός μιντιακού πόλου, ευρείας και όχι απλώς κομματικής αποδοχής, που να μπορεί να κρατά αρκούντως φιλοκυβερνητική θέση για να μπορεί δώσει εκείνη την επικοινωνιακή ανάσα που χρειάζεται ο ΣΥΡΙΖΑ στην πορεία προς τις επόμενες εκλογές.

 

Η προσπάθεια διείσδυσης στα ΜΜΕ

Ο Ιβάν Σαββίδης ποτέ δεν έκρυψε το ενδιαφέρον του να αποκτήσει πρόσβαση και στα ΜΜΕ. Γνωρίζει πως αυτό που αντιπροσωπεύει στη Ρωσία, η στενή σχέση με τους διαδρόμους της εξουσίας, στην Ελλάδα χρειάζεται και το συμπλήρωμα της ισχυρής μιντιακής παρουσίας. Εάν η ιδιοκτησία του ΠΑΟΚ προσφέρει την αναγκαία «λαϊκή βάση», η ιδιοκτησία μεγάλων μέσων ενημέρωσης σημαίνει πραγματική επιρροή.

Σε ανύποπτο  χρόνο, το 2007, είχε προσπαθήσει να αποκτήσει το Mega Channel. Το 2012 ρωσικά δημοσιεύματα ανέφεραν ότι ο «όμιλος Agrocom του Ιβάν Σαββίδη, μία από τις μεγαλύτερες γεωργο-βιομηχανικές επιχειρήσεις της Νότιας Ρωσίας, σχεδιάζει να δημιουργήσει έναν όμιλο media, στον οποίο θα περιλαμβάνονται σελίδα στο Internet, τηλεόραση και ραδιόφωνο στο Internet.»

Η ενασχόλησή του με το ποδόσφαιρο έχει επίσης ως απαραίτητο συμπλήρωμα μια ορισμένη σχέση με τα ΜΜΕ. Σύμφωνα με δημοσιογραφικούς κύκλους, η δημιουργία της ιστοσελίδας sdna.gr που έχει πετύχει σημαντική επισκεψιμότητα συνδυάζοντας την αθλητική δημοσιογραφία με τη λήψη θέσης στις ποδοσφαιρικές και επιχειρηματικές κόντρες των τελευταίων ετών, στηρίζοντας τις απόψεις των ιδιοκτητών της ΑΕΚ, του ΠΑΟ και του ΠΑΟΚ, στηρίχτηκε και στη χρηματοδότηση του μεγαλομετόχου της ΠΑΕ ΠΑΟΚ.

Όμως, το μεγάλο άνοιγμα έγινε με τη συμμετοχή του Ι. Σαββίδη στον διαγωνισμό για τις τηλεοπτικές άδειες. Ο φάκελος της προσφοράς αποκάλυπτε πολλά για τις πολιτικές συμπάθειες ή, ακόμη καλύτερα, για τις πολιτικές παροτρύνσεις: 7 κομματικά στελέχη των Ανεξαρτήτων Ελλήνων προορίζονταν για διευθυντικά στελέχη στο νέο κανάλι. Άλλωστε, ήταν η εποχή που ο ΣΥΡΙΖΑ κινούνταν ακόμα στον αστερισμό του Καλογρίτσα, καθώς ο… λενινιστικής αισθητικής εργολάβος υποσχόταν το… SYRIZA channel, με αμφίβολης εγκυρότητας, όπως αποδείχτηκε, οικονομικά δεδομένα.

Βγαίνοντας από τον διαγωνισμό, ο Ι. Σαββίδης θα δηλώσει ευθαρσώς ότι έπαιξε ρόλο «λαγού» στην όλη διαδικασία. «Όλα πήγαν με βάση το δικό μου σενάριο και είμαι αρκετά χαρούμενος γιατί οι τέσσερις άδειες έφεραν στον προϋπολογισμό πάνω από 240 εκατ. ευρώ. Δίνω συγχαρητήρια στους νικητές. Ελπίζω αυτά τα λεφτά να βοηθήσουν τους ανασφάλιστους υπερήλικες Πόντιους», είπε, συντονιζόμενος με τον τρόπο του με την τότε επικοινωνιακή εκστρατεία της κυβέρνησης ότι τα χρήματα που θα εισέπρατταν από τις τηλεοπτικές άδειες θα χρησιμοποιούνταν για ευπαθείς κοινωνικές ομάδες. Παράλληλα, ο Ι. Σαββίδης σημείωσε:

«Έχω πει στον πρωθυπουργό και στους ανθρώπους γύρω του ότι δεν χρειάζεται να φοβάται κάτι και να πηγαίνει μπροστά». «Εκπλήρωσα την αποστολή μου», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Βέβαια, όταν κατέρρευσε η υποψηφιότητα Καλογρίτσα, ο Σαββίδης βρέθηκε ως επιλαχών με άδεια στην κατοχή του. Εκεί αποδείχτηκε ότι οι βλέψεις του για τα ΜΜΕ δεν περιορίζονταν στον ρόλο του «λαγού». Στη σύντομη περίοδο ανάμεσα στην οριστικοποίηση των διαγωνιζόμενων που είχαν πλειοδοτήσει και την απόφαση του ΣτΕ με την οποία ακυρώθηκε ο διαγωνισμός, ο Σαββίδης, που είναι αρκετά έξυπνος ώστε να μην έχει τη διάθεση να αναλάβει εξ ολοκλήρου το κόστος ενός νέου σταθμού, προσπάθησε να προσεταιριστεί κάποιο από τα υπάρχοντα κανάλια προσφέροντας την άδεια με αντάλλαγμα τον εξοπλισμό, το προσωπικό κτλ. Σχετικές διαπραγματεύσεις έγιναν και με την πλευρά Κοντομηνά –άλλωστε αυτό ήταν επιδίωξη και του Δ. Μελισσανίδη– αλλά και με την πλευρά Βαρδινογιάννη. Σε εκείνη τη φάση δεν ευοδώθηκαν.

Η απόφαση του ΣτΕ ανέκοψε ούτως ή άλλως εκείνη τη διαδικασία. Όμως, κάποια πράγματα έγιναν τότε σαφή – και οδηγούν στο σημερινό τοπίο. Αποδείχτηκε ότι ο Ι. Σαββίδης αναζητούσε πρόσβαση στα ΜΜΕ – και μάλιστα είχε πολύ πιο σοβαρές πιθανότητες να την επιτύχει από τον επιχειρηματία τον οποίο είχε επιλέξει ο ΣΥΡΙΖΑ για αυτή τη «δουλειά». Φάνηκε επίσης ότι ο Σαββίδης θα ήταν πρόθυμος –επ’ αμοιβαία ωφελεία, βεβαίως– να δημιουργήσει τα «φιλικά» ΜΜΕ που αναζητά εναγωνίως εδώ και καιρό ο ΣΥΡΙΖΑ. Εν μέσω μιας μακράς προεκλογικής περιόδου, όπου το επίδικο θα είναι η διατήρηση αρκετά υψηλού ποσοστού ώστε ο ΣΥΡΙΖΑ να έχει αξιώσεις για την επόμενη μέρα της πολιτικής ζωής, χρειάζεται φιλική εικόνα στα ΜΜΕ.

Αυτές οι κινήσεις συμπίπτουν με την οικονομική κρίση του Τύπου. Η κρίση του Mega, ως αποτέλεσμα των τεράστιων χρεών και της απροθυμίας ή και αδυναμίας των μεγαλομετόχων του να το στηρίξουν, συνδυάστηκε «διαλεκτικά» με την κρίση του ΔΟΛ, την κατάρρευση του «συστήματος Ψυχάρη», καθώς και τα οικονομικά προβλήματα του Πήγασου, δηλαδή του εκδοτικού βραχίονα της οικογένειας Μπόμπολα.

Το ποιος θα στήριζε το Mega ή/και θα συμμετείχε στην εξαγορά του ΔΟΛ ή /και του Πήγασου, δύο εταιρειών που είναι μέτοχοι στο Mega, έγινε το κομβικό επίδικο για το τηλεοπτικό τοπίο της επόμενης μέρας. Βέβαια, το πρόβλημα δεν θα λυνόταν μόνο με την εύρεση επενδυτή. Χρειαζόταν να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα των τεράστιων χρεών, δεδομένης και της απροθυμίας των τραπεζών να προχωρήσουν σε σχετικές κινήσεις, ειδικά όσο επικρέμεται η δαμόκλειος σπάθη της ποινικής δίωξης των στελεχών που θα πάρουν τέτοιες αποφάσεις. Άλλωστε, ο ίδιος ο ΣΥΡΙΖΑ είχε στηλιτεύσει τα σχέδια ασυλίας των τραπεζικών στελεχών στο περαλθόν…

Εδώ είναι που ο Σαββίδης ξαναγίνεται μπαλαντέρ, ή πολύφερνος επιχειρηματικός γαμπρός, εάν προτιμάτε. Είναι χαρακτηριστικό πως όταν ο Σαββίδης συζητούσε με τον Κοντομηνά και τον Βαρδινογιάννη, η πλευρά Μπόμπολα διαμαρτυρήθηκε, υπενθυμίζοντας ότι αυτή πρώτη έχει βάλει πλάτη υπέρ της κυβέρνησης (με εμβληματική τη στήριξη του Έθνους στην κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ) και απαίτησε ο επίδοξος επενδυτής να βοηθήσει καταρχάς αυτήν. Έτσι, ο Σαββίδης διεκδικεί τον Πήγασο – με τον οποίο οι σχετικές διαπραγματεύσεις είναι σε τόσο προχωρημένο επίπεδο ώστε πριν από μερικές βδομάδες σχεδόν ανακοινώθηκε η επίτευξη συμφωνίας.

Ταυτόχρονα, είναι γνωστή η μεθόδευση που υπήρξε –και από κυβερνητική πλευρά– με την προσπάθεια του Βασίλη Μουλόπουλου να εξασφαλίσει την είσοδο επενδυτή στον ΔΟΛ, με στόχο τη διατήρηση του Οργανισμού με ταυτόχρονη φιλοκυβερνητική στροφή των ΜΜΕ του. Είναι γνωστό στους παροικούντες την Ιερουσαλήμ ότι ο «επενδυτής» που προσπαθούσε να εξασφαλίσει ο Μουλόπουλος ήταν ο Ι. Σαββίδης – μάλιστα στον ΔΟΛ αρκετοί ακόμη ευελπιστούν στην είσοδο του Σαββίδη. Τώρα έχουμε εμφανείς και παρασκηνιακές μεθοδεύσεις για να αποκτήσει το Mega o Σαββίδης, ο οποίος μάλιστα με ξεχωριστή αυτοπεποίθηση δήλωσε ότι «έτσι κι αλλιώς» θα αποκτήσει κανάλι.

Ούτε βέβαια πρέπει να διαφύγουν από την προσοχή μας κάποιες «λεπτομέρειες», όπως για παράδειγμα ότι η κυβέρνηση ετοιμάζεται να φέρει διάταξη του Υπουργείου Δικαιοσύνης, η οποία θα εξασφαλίζει το ακαταδίωκτο των τραπεζικών στελεχών, ειδικά για την περίπτωση της διαχείρισης κόκκινων επιχειρηματικών δανείων. Στόχος της διάταξης –που περιλαμβάνεται και στα 140 προαπαιτούμενα της νέας συμφωνίας με τους δανειστές–, να μην μπορεί να ασκηθεί δίωξη από εισαγγελέα εναντίον στελέχους τράπεζας για «ευνοϊκούς» διακανονισμούς δανείων, αλλά αυτό να προϋποθέτει σχετική απόφαση του υπουργού Οικονομικών και γνωμοδότηση της Τραπέζης της Ελλάδος. Για να το πούμε απλά: ασυλία για όσους, λόγου χάρηξ, θα επιλέξουν τελικά να προχωρήσουν σε κούρεμα δανείων του Mega.

Το εάν θα ευοδωθεί αυτή η προσπάθεια μένει να το δούμε. Καταρχάς ο ίδιος ο Σαββίδης έχει δείξει μέχρι τώρα ότι όσο μπορεί, αποφεύγει να… ξοδεύεται. Για παράδειγμα, μπορεί τον περασμένο Οκτώβριο να πλειοδότησε για τη χορηγία της Super League, αλλά στα τέλη Απριλίου ο πρόεδρος του συνεταιρισμού Γιώργος Στράτος τού έστελνε επιστολή ζητώντας να καταβληθεί επιτέλους το ποσό της συμφωνίας. Επιπλέον, αν εξαιρέσουμε τα χρήματα που αναγκαστικά κατέθεσε για την τηλεοπτική άδεια, καθώς από «λαγός» βρέθηκε προσωρινός κάτοχος άδειας, στην πραγματικότητα μέχρι τώρα το ελληνικό μιντιακό τοπίο δεν έχει δει τον πακτωλό ρουβλίων που υπόσχεται ο Σαββίδης.

Έπειτα, πρέπει να δεχτούν και να του πουλήσουν έστω και με ευνοϊκούς όρους. Και μπορεί ο Πήγασος ή ο ΔΟΛ να έχουν οικονομικές δυσχέρειες, δεν ισχύει όμως το ίδιο και για την οικογένεια Βαρδινογιάννη η οποία καλείται να σταθμίσει εάν θα παραχωρήσει ένα κανάλι, με το οποίο είναι συνδεδεμένη παραδοσιακά και το οποίο αποτελεί σοβαρό παράγοντα πολιτικής επιρροής.

Επιπλέον, υπάρχει και ο παράγοντας του πολιτικού σκηνικού. Η ΝΔ έχει δείξει σε όλους τους τόνους ότι δεν επιθυμεί μια τόσο μεγάλη ανατροπή συσχετισμών στο μιντιακό τοπίο, με τη μετατροπή του μεγαλύτερου μέχρι πρότινος καναλιού σε υπέρμαχο της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ και φαίνεται ότι θα αντιδράσει με κάθε δυνατό τρόπο, ιδίως από τη στιγμή που η οικογένεια Μητσοτάκη το βλέπει και ως μοχλό υπονόμευσης και της δικής της θέσης. Ας μην ξεχνάμε εδώ ότι, καθώς διατηρούνται υψηλές πιθανότητες η ΝΔ να είναι επόμενη κυβέρνηση, ο Κ. Μητσοτάκης διαθέτει ένα διαπραγματευτικό χαρτί και απέναντι σε όσους επιχειρηματίες θα ήθελαν να συναινέσουν σε μια τέτοια εξαγορά…

Υπάρχουν ακόμη και γεωπολιτικά ζητήματα. Παρότι η υπόθεση του λιμανιού της Θεσσαλονίκης υπενθύμισε ότι το Βερολίνο και το Κρεμλίνο μπορούν να έχουν κοινές οικονομικές βλέψεις, δεν είναι βέβαιο ότι ιδίως η αμερικανική πλευρά θα επιθυμούσε μια εξέλιξη που θα έδινε κεντρικό ρόλο διαμορφωτή κοινής γνώμης σε έναν άνθρωπο με ανοιχτούς πολιτικούς δεσμούς με την κυβέρνηση Πούτιν.

Τέλος, ας μην υποτιμήσουμε και τυχόν δεύτερες σκέψεις του ίδιου του ΣΥΡΙΖΑ. Ο Σαββίδης δεν προσχώρησε ξαφνικά στη «ριζοσπαστική αριστερά» ακόμη και εάν εξυμνεί εσχάτως τον Τσίπρα. Άλλωστε, κάποιος που στην ίδια συνέντευξη δηλώνει ότι δεν τον ενδιαφέρει η πολιτική αλλά και ότι βελτιώνει τα ελληνικά του γιατί «ο πολιτικός πρέπει να μιλάει χωρίς μεταφραστή», προφανώς και έχει πολιτικές βλέψεις. Σε μια εποχή που κυριαρχεί η αναζήτηση «πολιτικών σωτήρων», ο σκληροτράχηλος ομογενής, που θα μιλά ταυτόχρονα για πατρίδα, ορθοδοξία αλλά και για σκληρή δουλειά και επιχειρηματικότητα, θα μπορούσε να διεκδικήσει αυτοτελή ρόλο. Και αυτό είναι κάτι στο οποίο ο ΣΥΡΙΖΑ δεν θα ήθελε να δώσει έδαφος. Σε κάθε περίπτωση, οι ισορροπίες είναι λεπτές γύρω από ένα πόκερ εξελίξεων που θα κρίνει πολλά.

About Λευτέρης Χαραλαμπόπουλος (16 Articles)
Ο Λευτέρης Χαραλαμπόπουλος είναι δημοσιογράφος και Εκδότης - Διευθυντής του περιοδικού REPORT. Από το 2011 είναι, επίσης, Υπεύθυνος Έκδοσης του περιοδικού UNFOLLOW. Έχει συνεργαστεί με εφημερίδες και περιοδικά, όπως Το Βήμα και το περιοδικό Περιοδικό. Έχει διατελέσει αρχισυντάκτης του περιοδικού BHMAgazino και διευθυντής της εφημερίδας FAQ. Δημοσιογραφεί από το 1990.
Αρέσει σε %d bloggers: